Որքա՞ն է կյանքի միջին տեւողությունը

Ի՞նչ անելիքներ ունի այստեղ երկրի առողջապահական համակարգը Սկիզբը՝ «ՀՀ»՝ մարտի 11, 18–ի համարներում

Հիվանդածին մահացության վերլուծությունը մեծապես օգնում է բացահայտել եւ գնահատել առողջության խաթարումների առաջնային եւ երկրորդային կանխման ուղղությամբ տարվող աշխատանքների արդյունավետությունը։ Առաջնային կանխումը հիվանդությունների եւ վնասվածքների առաջացմանը նպաստող ապրելաոճի եւ պրոֆեսիոնալ գործունեության ռիսկի գործոնների հետ վտանգավոր շփման հավանականության նվազեցման ուղղությամբ տարվող աշխատանքներն են, որոնք կարող են զգալիորեն կրճատել հիվանդածին մահացությունը։

Երկրորդային կանխումը հիվանդության որոնումը (փնտրտուքը), հայտնաբերումը, վաղաժամ ախտորոշումը եւ գիտականորեն հիմնավորված, ժամանակակից արդյունավետ սխեմաների վրա կառուցված, համարժեք բուժման կազմակերպումն է։

Սրանք արդի գործնական բժշկության երկու հիմնարար ուղղություններն են, որոնցից առաջինը պահանջում է անհատի եւ հասարակության, մասնավոր եւ պետական բոլոր կառույցների, պետության կառավարման բոլոր օղակների համայն ուժերի համախմբում եւ նպատակային պայքար ռիսկի գլխավոր գործոնների դեմ։ Այս կերպ միշտ էլ ձգտել են կանխել առաջին հերթին մահաբեր հիվանդությունների առաջացումը կամ դանդաղեցնել դրանց զարգացումը, իսկ մյուսը՝ երկրում արմատավորել բուժման ամենաանվտանգ, ամենաարդյունավետ եւ ամենաորակյալ մասնագիտական օգնությունը՝ կատարելագործելով ախտորոշման եւ բուժման մեթոդները։ Բայց կա նաեւ գլխավոր ուղղությունը՝ բժշկագիտությունը, առանց որի առաջին երկու ուղղությունները զարգանալ չեն կարող։ Խնդիրն այն է, որ բժշկագիտության նվաճումները ներդրվեն գործնական բժշկության մեջ մեծ ճկունությամբ, անվտանգության, արդյունավետության եւ որակի երաշխիքների առկայության պայմաններում։

Ընդհանուր առմամբ՝ ժողովրդի առողջության ամրապնդման խնդիրների արդյունավետ լուծումն ապահովելու համար պահանջվում է ողջ հասարակության եւ պետության ակտիվ աջակցությունը։ Այժմ կփորձեմ ներկայացնել ԱՀԿ Եվրատարածքի երկրներում, այդ թվում՝ Հայաստանում, հանրային առողջությունը բնութագրող մի քանի ցուցանիշների համեմատական գնահատականը։ Այս առումով, մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում Եվրատարածքի մի շարք երկրներում, այդ թվում՝ Հայաստանում, առաջատար հիվանդություններից՝ սրտանոթային համակարգի հիվանդությունների օրինակով։ 100 000 բնակչի հաշվով հիվանդածին մահացությունը սրտանոթային հիվանդություններից ԱՀԿ Եվրատարածքի երկրներում. ԱՊՀ երկրներ կին տղամարդ Ռուսաստան (2006) 241.9 762.8 Ուզբեկստան (2005) 246.7 428.1 Մոլդովա (2006) 266.7 383.4 Տաջիկստան (2005) 209.7 365.0 Ադրբեջան (2004) 189.1 299.1 Հայաստան (2003) 104.0 291.3 Միջինը՝ 209.7 421.6 Արեւմտյան Եվրոպայի երկրներ կին տղամարդ Ֆինլանդիա (2005) 32.3 135.9 Գերմանիա (2004) 37.0 107.4 Նիդերլանդներ (2004) 36.6 83.7 Շվեդիա (2004) 27.4 81.8 Ֆրանսիա (2004) 21.6 68.0 Շվեցարիա (2004) 20.2 64.4 Ընդամենը՝ 29.1 90.2 Բերված թվերը վկայում են, որ ԱՊՀ երկրներում սրտանոթային հիվանդություններից առաջացած կանանց մահացությունը 7.2, իսկ տղամարդկանցը՝ 4.6 անգամ բարձր է, քան Արեւմտյան Եվրոպայի երկրներում։ ԱՊՀ երկրների ցանկում Հայաստանն, իհարկե, ամենաբարվոք վիճակում է, սակայն եթե համեմատում ենք Արեւմտյան Եվրոպայի միջին ցուցանիշների հետ, ապա մեզ մոտ կանանց հիվանդածին մահացությունը բարձր է 3.5 անգամ, իսկ տղամարդկանցը՝ 3.2։ Սա այն է, ինչի մասին մենք արդեն խոսել ենք։

Խիստ ցավալին այն է, որ այս տարբերությունը տարեցտարի մեծանում է։ Այսպես, եթե 1970–ական թվականներին մինչեւ 65 տարեկան մարդկանց՝ այս հիվանդություններից առաջացած մահացության միջին թիվն Արեւմտյան Եվրոպայի, Արեւելյան Եվրոպայի եւ ԱՊՀ երկրներում 100 000 հոգու հաշվարկով, եղել է համարյա նույնը՝ 100 մարդ, ապա 1999–ին՝ Արեւմտյան Եվրոպայում արձանագրվել է մահացության կտրուկ իջեցում՝ 50, Արեւելյան Եվրոպայում՝ ընդհակառակը՝ բարձրացում՝ 120։

Դրամատիկ աճ է արձանագրվել ԱՊՀ երկրներում՝ 230։ Դիտարկելով առավել տարածված հիվանդություններից առաջացած մահացության պատկերը եւ դրանց փոփոխությունների դինամիկան, բնականաբար, անհրաժեշտություն է առաջանում ցույց տալ այն լծակները, որոնց օգնությամբ Արեւմտյան Եվրոպայի բոլոր երկրներում, ԱՄՆ—ում, Կանադայում, Ավստրալիայում եւ զարգացած այլ երկրներում հաջողվել է շոշափելի արդյունքների հասնել մահացության եւ առողջ կյանքի տարիների կորստի կրճատման, սպասվելիք առողջ կյանքի տարիների երկարացման եւ առհասարակ հիվանդացության իջեցման ուղղությամբ։ Հայտնի է, որ սրտանոթային հիվանդությունների շարքում աշխարհի երկրների մեծ մասում հիվանդացության եւ մահացության առումով առաջին տեղը զբաղեցնում է սրտամկանի իշեմիկ հիվանդությունը։ ԱՊՀ երկրներում 2003—2006 թթ. սրտի իշեմիկ հիվանդությունից յուրաքանչյուր 100 000 բնակչի հաշվարկով մահացել է 89.18 կին եւ 252.6 տղամարդ։ Մինչդեռ Արեւմտյան Եվրոպայի երկրներում՝ 8.9 կին (10 անգամ ցածր) եւ 41.2 տղամարդ (6.1 անգամ ցածր)։ Հայաստանում (2003թ.) կանանց մահը կազմել է 43.7 (4.9 անգամ բարձր), տղամարդկանցը՝ 200.3 (4.8 անգամ բարձր), քան Եվրոպայում։ ԱՊՀ երկրներում ռեկորդակիրը Ռուսաստանի դաշնությունն է՝ (2005թ.) 99.8 կին (11.2 անգամ բարձր) եւ 406.3 տղամարդ (9.8 անգամ բարձր)։ Շարունակելի...

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ